Giỏ hàng

Rối loạn ám ảnh cưỡng bức

RỐI LOẠN ÁM ẢNH CƯỠNG BỨC (Obsessive Compulsive Disorder – OCD) LÀ GÌ?
_ Rối loạn ám ảnh cưỡng bức (OCD) là một rối loạn phổ biến, kéo dài, xu hướng mạn tính biểu hiện bằng việc bệnh nhân có những suy nghĩ (ám ảnh) và hành vi (cưỡng bức) không kiểm soát được, lặp đi lặp lại.
_ Ám ảnh là những suy nghĩ, xu hướng, hay hình ảnh trong tâm trí có tính chất lặp lại và gây lo âu cho người bệnh. Những biểu hiện thường thấy có thể kể đến như: sợ vi trùng hay nhiễm bẩn, những suy nghĩ gây hấn tiêu cực hướng tới bản thân hoặc người xung quanh, bắt buộc những đồ vật một cách cân xứng hoặc theo một trật tự hoàn hảo. Người bệnh cố gắng phớt lờ, hoặc kiềm chế những suy nghĩ nhưng không được.
 

_ Cưỡng bức là những hành vi lặp lại mà bệnh nhân OCD luôn cảm thấy bị thôi thúc phải làm theo tương ứng với suy nghĩ ám ảnh. Những hành vi cưỡng bức thường gặp bao gồm: lau dọn và/hoặc rửa tay quá mức, sắp xếp vật dụng theo một trật tự chính xác nhất định, liên tục kiểm tra việc vừa làm (như khóa cửa, tắt bếp ...), đếm số cưỡng bức.
 


Không phải thói quen hay tập tục nào cũng được gọi là hành vi cưỡng bức. Một người mắc OCD khác với những người không mắc bệnh ở những điểm sau:

  • Không thể kiểm soát các suy nghĩ hay hành vi của mình cả khi bản thân nhận thấy sự quá mức, thừa thãi của những suy nghĩ, hành vi đó;
  • Dành ít nhất 1 tiếng mỗi ngày bị chi phối bởi những suy nghĩ và hành vi này;
  • Không cảm thấy dễ chịu hay vui thú khi thực hiện những hành vi hay nghi thức này, song có thể được giải tỏa phần nào cảm xúc lo âu gây ra do những suy nghĩ ám ảnh trong chốc lát;
  • Gặp phải nhiều vấn đề đáng kể trong cuộc sống hàng ngày do những suy nghĩ và hành vi này gây ra.

Nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng bức?
Cho tới nay nguyên nhân đích xác dẫn tới OCD vẫn chưa được làm rõ. Hầu hết bệnh nhân được chẩn đoán ở tuổi trung bình là 19, khởi phát sớm ở nam hơn so với nữ.
Về các yếu tố nguy cơ, nhiều nghiên cứu ghi nhận sự mất cân bằng chất dẫn truyền thần kinh “serotonin” trong não bộ có liên quan mật thiết tới rối loạn này. Điều này lý giải cho việc những thuốc chống trầm cảm với cơ chế tác động vào chất này là lựa chọn hàng đầu của các bác sỹ trên bệnh nhân OCD. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ mắc OCD cao hơn nếu có một người thân trong gia đình từng được chẩn đoán OCD. Những sang chấn cấp diễn về mặt tâm lý hay cơ thể (bệnh lý nhiễm trùng - VD hội chứng PANDAS ở trẻ nhỏ sau nhiễm tụ cầu) cũng được cho là yếu tố khởi phát bệnh.
Điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng bức như thế nào?
OCD thường được điều trị vừa bằng thuốc vừa bằng trị liệu tâm lý.
Liệu pháp nhận thức hành vi CBT, bao gồm kỹ thuật trị liệu tiếp xúc và dự phòng phản ứng ERP là lựa chọn hàng đầu đối với bệnh nhân OCD, đặc biệt đối với những bệnh nhân trẻ. Nhà tâm lý trị liệu sẽ giúp người bệnh hiểu, từ đó tìm cách đối mặt với cảm giác lo âu và nỗi sợ thay vì phản ứng chạy trốn, né tránh thông thường.
Nếu triệu chứng của OCD quá trầm trọng hoặc trị liệu tâm lý không hiệu quả, người bệnh có thể sẽ được kê thuốc điều trị. Thuốc sẽ giúp cải thiện các triệu chứng lo âu, đồng thời làm tăng đáp ứng của bệnh nhân đối với liệu pháp tâm lý. Một số loại thuốc thường được sử dụng bao gồm fluoxetine, fluvoxamine, và sertraline; với liều cao hơn liều điều trị chống trầm cảm thông thường, và đòi hỏi thời gian từ 8 tới 12 tuần để phát huy tác dụng. Nếu được chỉ định thuốc, người bệnh được khuyến cáo:

  • Thảo luận kỹ với bác sỹ để hiểu rõ nguy cơ và lợi ích của việc sử dụng loại thuốc này;
  • Không ngừng thuốc trước khi hỏi ý kiến bác sỹ. Việc dừng thuốc đột ngột sẽ làm trầm trọng hơn hoặc tái lại nhanh các triệu chứng bệnh, và nguy cơ dẫn tới các triệu chứng “cai”;
  • Thông báo ngay cho bác sỹ về các tác dụng phụ của thuốc để được chỉnh liều hoặc đổi thuốc hợp lý.

Rối loạn ám ảnh cưỡng bức có thể điều trị như thế nào?

  • Ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng bức là triệu chứng của bệnh và có thể điều trị được.
  • Ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng bức làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân OCD.
  • Điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng bức cần kiên trì bằng liệu pháp hoá dược và liệu pháp hành vi.
  • Định kì khám bệnh lại theo ngày hẹn của Bác sĩ chuyên khoa tâm thần.
  • Yêu cầu bệnh nhân liệt kê tất cả những ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng bức.
  • Bệnh nhân cần thảo luận với thầy thuốc về các biện pháp chống lại hành vi cưỡng bức.  Hãy tự nhủ rằng đó chỉ là những ý nghĩ ám ảnh mà ta có thể không cần phải thực hiện hành vi cưỡng bức đó.
  • Không được lạm dụng rượu, thuốc bình thần, ma tuý... để đối phó với lo âu, ám ảnh.
     

Phòng Khám Tâm Lý- Tâm Thần ThS. BS. Vương Thủy
 Hotline: 0985 328468
 Email: bsvuongthuy@gmail.com 
Đăng kí khám bệnh từ xa TẠI ĐÂY